Definicje
Poniższe definicje dotyczą terminów związanych z szeroko pojętym tematem różnych form medycznie wspomaganego umierania. Choć nie ma jednej, powszechnie obowiązującej definicji, to jej istotnymi elementami są zwykle dobrowolność, intencjonalność i celowość działań podejmowanych w ramach wspomaganego umierania oraz terminalny lub zły i nie rokujący poprawy stan pacjenta, który świadomie wyraża wolę zakończenia życia.
Ważnym kryterium różnicującym formy wspomaganego umierania jest to, kim jest osoba, która bezpośrednio przyczynia się do zakończenia życia człowieka (eutanazja vs. wspomagane samobójstwo).
Definicje różnią się także ze względów światopoglądowych, np. w publikacjach oraz zapisach prawa tworzonych pod wpływem etyki religijnej terminy neutralne są zastępowane określeniami nacechowanymi negatywnie (zakończenie życia vs. pozbawienie życia, zabójstwo eutanatyczne, morderstwo).*
Eutanazja (od gr. εὐθανασία, euthanasia – „dobra śmierć”) – działanie medyczne motywowane współczuciem, mające na celu zakończenie życia człowieka cierpiącego (fizycznie i/lub psychicznie)i zapewnienie mu godnej śmierci, na jego świadome życzenie, poprzez podanie śmiertelnej dawki leku. Cierpienie jest zwykłe wynikiem nieuleczalnej choroby lub stanu terminalnego. Istnieją różne formy eutanazji: aktywna (działanie w celu zakończenia życia) i pasywna (powstrzymanie leczenia, zaprzestanie stosowania środków podtrzymujących życie w tym odłączenie od aparatury podtrzymującej funkcje życiowe), legalna i nielegalna.
Pomoc w umieraniu (assisted dying), tak zwane medycznie wspomagane samobójstwo (physician-assisted suicide) - oznacza wystawienie recepty na lek kończący życie, cierpiącemu (fizycznie i/lub psychocznie) pacjentowi, na jego świadome życzenie (wyrażone ustnie lub pisemnie), w terminalnym lub nieuleczalnym stanie choroby i znajdującemu się w pełni władz umysłowych. Pacjent zażywa lek samodzielnie.
Warunkowa depenalizacja eutanazji: akt ten pozostaje czynem zabronionym, ale dokonujący go lekarz nie jest ścigany, jeśli stosuje się do wymogów prawa w tym zakresie. W Polsce, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary lub odstąpić od jej wymierzenia z Art. 150 KK o „zabójstwie eutanatycznym” w określonych warunkach (czyn popełniony pod wpływem współczucia, bezinteresownie).
Opieka paliatywna - opieka nad pacjentem znajdującym się w terminalnym stadium nieuleczalnej choroby. Jej celem nie jest wyleczenie chorego, ale poprawa jakości życia osoby, poprzez łagodzenie cierpienia w aspekcie fizycznym, psychicznym i społecznym oraz wsparcie psychiczne pacjenta i jego bliskich. Jest przedstawiana jako alternatywa do eutanazji przez jej przeciwników. Niestety są stany, w których opieka paliatywna nie może skutecznie uwolnić pacjenta od cierpienia nie do zniesienia.
„Równia pochyła” – argument przeciwników wspomaganego umierania, zgodnie z którym lekarze, mając możliwość wykonywania eutanazji, nie zatrzymają się na warunkach określonych przez prawo. Argument „równi pochyłej” sugeruje, że dopuszczenie wyjątku od zasady nienaruszalności życia w postaci np. eutanazji lub wspomaganego samobójstwa osób terminalnie chorych (które są pełnoletnie i wyrażają wolną od nacisków prośbę), w konsekwencji doprowadzi do zabijania osób niepełnoletnich, chorych, których można wyleczyć, starych i niepełnosprawnych czy biednych, bez ich zgody lub nawet wbrew ich woli.
RTD – ang. Right to Die (Prawo do śmierci), termin używany w nazwie organizacji walczących o prawo do godnej śmierci, a także angażujących się w organizowanie pomocy dla osób, które chcą z tego prawa skorzystać w krajach, gdzie eutanazja i/lub wspomagane samobójstwo są legalne.
Sedacja – (łac. sedare: łagodzić, uśmierzać) – podawanie leków, które ograniczają stan czuwania, a tym samym świadomości.
Sedacja głęboka ciągła do śmierci chorego (continuous deep sedation) - ciągłe podawanie leków sedatywnych, prowadzące do pozbawienia chorego świadomości, często przy zaprzestaniu sztucznego odżywiania i nawadniania, utrzymywane do śmierci chorego. Jej celem jest ulga w cierpieniu, a nie przyśpieszenie śmierci. Inne nazwy: sedacja terminalna albo sedacja paliatywna.
Terapia daremna (futile therapy) - przedłużanie podtrzymywania funkcji niewydolnych narządów pacjenta, które nie przynosi korzyści terapeutycznych, nie dając możliwości wyleczenia pacjenta.
Uporczywa terapia (fr. acharnement thérapeutic) - stosowanie procedur medycznych w celu podtrzymywania funkcji życiowych nieuleczalnie chorego, które przedłuża jego umieranie, wiążąc się z nadmiernym cierpieniem lub naruszeniem godności. W wielu krajach, w których wspomagane umieranie jest zabronione, w tym w Polsce, lekarz może podjąć decyzję o zaprzestaniu uporczywej terapii, jednak (oficjalnie) nie może to być zrobione w celu zakończenia życia pacjenta.
Testament życia (living will) - oświadczenie woli na przyszłość, dotyczące postępowania medycznego, spisane w pełni władz umysłowych, na wypadek utraty możliwości wyrażenia swojej woli (np. na skutek utraty świadomości), zarówno przez sformułowanie swojej woli bezpośrednio, jak i pośrednio, poprzez ustanowienie osoby zaufania- pełnomocnika. Jego celem jest uwzględnienie autonomicznych decyzji pacjenta, dotyczących zgody lub sprzeciwu na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych. Podobne znaczenie mają terminy: Dyrektywy Wyprzedzające (antycypacyjne), Oświadczenie Pro Futuro.
Zasada podwójnego skutku w opiece paliatywnej (principle of double effect) - zgodnie z zasadą podwójnego skutku, działanie medyczne (np. zwiększanie dawki leku), które według przewidywań lekarza może skrócić życie pacjenta, jest uzasadnione, gdy ma na celu przyniesienie pacjentowi ulgi w cierpieniu.
